Turin – wikipedia an piemontèis, l’enciclopedìa lìbera e a gràtis grade 9 static electricity quiz

##############

Durant la stason invernal l’àrea ‘d Turin, parej ‘me tut ël Piemont òvest e sud a l’é anteressà da la formassion dël cussin frèid, con ël fluss ëd masse d’aria continentaj, e che, grassie a brich e mont dla pian-a ‘d Pò ossidental a arzist an manera electricity usage calculator south africa fòrta aj vent tëbbi ch’a sofio a autësse medie e àute ‘me ‘l siròch, favorend soens la fiòca, marlàit bin fòrta. Ste fiòche a son ciamà fiòche dl’andossiment, përché a càpito cand la temperadura a monta progressivaman durant la precipitassion (episòdi arnomà a son coj dij gené dj’agn 1985, 1986, 1987, cand l’ambaronament a l’è stàit ëd 40-60 centim).

Ant lë stòrich fërvé 1956 ël termòmeter a l’ha marcà ij nùmer pì bass dla z gas station serie climàtica: -22 °C a Turin-Caseli, -25 °C a Turin-Mirafior, -26 °C a Lombriasch, ant la pian-a a Sud ëd Turin. Dël gené 1985 le temperadure a son rivà a -14 °C. Con ël recent fluss ëd gèil dël fërvé 2012 ël mercuri dij termòmeter a l’ha marcà për vàire dì ‘d temperadure parèj ëd cole dl’invern 1956: particolarman ël 7 fërvé 2012 a la meteostassion ëd Candieul a son argistrasse -23,9 °C e an tute le meteostassion dla pian-a turineisa, dzortut a sud dla sità, a son ëstàit argistrà ‘d valor sëmijant.

Ij perìod pì piovos a son ij tre mèis da avril a giugn e ‘l mèis d’otóber; ël mìnim pì aùss e durèivol dle precipitassion a l’é d’invern e sùbit dòp a-i é luj. Le precipitassion dla tarda istà, ch’a smijerio sempe scarse, an efet a son bin variàbij scond l’ann. J’orissi, an media 20 minca ann, dont doi con grela, a càpito ëd sòlit nomach ant ij mèis fra avril e otóber e a càuso dle pieuve men durèivoj ma ‘ncor pì satìe: ël 1 m Luj 1987 a son drocà 60 milim ant n’ora.

Ij prim vilage stàbij dla zòna ‘d Turin a armonto static electricity in the body al III sécol aGC e a l’ero ëd na gent selt-ligurin-a ciamà Taurin, ch’a vivìa ‘dcò ant le val ëd Susa e Lans. Scond chèiche sorgiss, un dë sti vilage, Taurasia, a l’ha ralentà la marcia d’ Anìbal vers Roma a travers ëd j’ Alp, arzistend-je për tre dì. L’ancamin dla costrussion dla sità ‘d Turin a l’é ‘l camp militar ( Castrum Taurinorum) fàit da Giulio Céser durant le guére contra ij Gaj. Dël 28 dGC a l’é stàit alvà a colònia con ël nòm ëd Julia Augusta Taurinorum. Da sì a-i riva ‘l nòm modern ëd Turin. La grija tìpica Roman-a dle strà a peul esse gas ks arconossùa ant la sità moderna, ma sòn dzortut ant l’àrea ciamà Quadrilàter roman.

Costa-sì a l’é stàita peui ancorporà al Castel dj’Acaja, trasformà peui an Palass Madama. La Pòrta Palatin-a, a nòrd dël dëstrèit, a l’é stàita artrovà dla fin dl’Eut-sent an campand giù le costrussion medievaj dëdzora e a l’é ancor ancheuj goernà an mes a ‘n pra vzin al dòm. Turin a l’avìa sinch mila resident al temp, tuti ch’a vivìo andrinta a la sinta dij murajon. Dël 312 la sucession imperial a l’ha causà youtube gas monkey na guèra, combatùa ‘dcò ant la pian-a ‘d Turin, anté ch’a son scontrasse Massens contra Costantin; Costantin a l’ha vagnà.

Drocà l’ Imperi Roman, Turin a l’é stàit controlà da j’ Ostrogòt, daj Longobard e daj Franch ëd Carl ël Grand (773). Dël 940 a l’é stàita fondà la Marca ëd Turin, controlà da la dinastìa Arduìnica che, con ël mariage fra Adelàide ëd Susa e Odon, fieul d’ Umbert Biancaman (fondator dla Cà ‘d Savòja), a l’ha gropà Turin con la Savòja. Mentre la contà a l’era controlà daj vësco ëd Turin (1092-1130 e 1136-1191) lor-sì as disìo prinsi-vësco. Dal 1230 al 1235 la sità a l’é stàita controlà daj gaz 67 for sale marchèis ëd Monfrà, dit Sgnor ëd Turin. A la fin dël Sécol ch’a fa XIII, cand la sità a l’é vnùa ëd fasson definitiva part dël Ducà ‘d Savòja, a l’avia già vint mila abitant. Dël secol ch’a fa XV la sità a l’è stàita ridissegnà e a son ëstàit batì tanti palass e giardin.

Dël 1559, dòp la pas ëd Cateau-Cambrésis, pr’ël vorèj d’ Emanuel Flibert stranomà Testa ‘d fer la sità a l’é dventà capital dël Ducà ëd Savòja, che prima a l’avia ‘me capital Chambéry. Con sòn a l’ha otnì dij murajon modern e na sitadela pentagonal. Dël sécol ch’a fa XVII ël ducà a l’é spantiasse a Onija, Ast e ant ël Monfrà e Turin a l’é dcò chërsù surtend daj murajon roman static electricity in the body effects.

Piassa Real, ancheuj ciamà Piassa San Carl, e Contrà Neuva, ancheuj ciamà Contrà ëd Roma, a son ëstàite giontà con ël prim slargament dij mur sitadin, dla prima mità dël sécol ch’a fa XVII. Dël midem temp a l’é stàit ëdcò costruì ël Palass Real. Dla sconda mità dël sécol ch’a fa XVII a l’é stàit progetà e fàit në scond slargament dij mur ch’a l’avàa mè contrà prinsipal Contrà ‘d Pò, na strà stòrta ch’a traversava la ragnà regolar ëd contrà ch’a gionzìa Piassa Castel al pont sël fium Pò.

Dël 1713 con ël Tratà d’Utrecht ij duca ëd Savòja a oten-o ël tìtol ëd rè, prima ëd Sicilia e peui ëd Sardëgna, Turin a ven capital dël q gastrobar dias ferreira Regn. La cort piemontèisa a ven pì amportanta e a Turin a son batì palass e vile për borzoà e nòbij ant lë stil baròch. L’architet pì famos ëd Turin a l’é l’architet real Filippo Juvarra. La sità d’ës temp-sì a argionz ij 90 mila abitant.

Turin, ‘me ‘l rest dël Piemont, a l’é stàit anetù da l’ Imperi Fransèis dël 1802. La sità a l’é vnùita parèj sènter dla prefetura dël dipartiment ëd Pò fin-a che Napoleon Bon-a-part a l’é drocà dël 1814, can ël Regn ëd Sardëgna a l’é stàit restaurà con Turin ‘me soa capital. Donca, la chërsùa polìtica ‘d Turin a riva mersì a la chërsùa dël Regn durant la Restaurassion, cand a vagna l’antrega Liguria, gavà da le carte daj re ch’a podìo nen s-ciairé le repùbliche. Peui con ij regn ëd Carl Albert e ‘d Vitòrio Emanuel II a jë s-ciòd l’andustria, ch’a ancamin-a daj tessù e da j’arme.

Dël 1860 a-i é na crisi conòmica dòp ël fòrt dësvlup, causà electrical supply company near me ‘dcò da le guère contra l’ Àustria. Dël 1861 ij Savòja a unisso l’ Italia scond le teorìe arsorgimentaj. Turin a ven capital dlë stat italian. Cand quatr agn dòp as decid ëd tramudela a Fiorensa, dle milen-e ‘d turinèis a marcio an sle lèje. La polissìa a spara sla gent: a l’è ël prim carnagi ëd Turin.

A Turin a-i sarìa ël mòto-velòdrom Fausto Coppi electricity quiz and answers, duvertà dël 1920 an Lea ‘d Casal ma ancheuj a l’é nen dovrà për dle rason tècniche e përché a San Francesch al Camp a l’é stàit duvertà n’impiant motobin pì modern. Vzin a la veja strutura a-i é na statua ‘d bronz dël campion con dantorn ëd ròch daj leu anté che ‘l Campionìssim a l’ha vagnà ‘d corse. La statua a l’é stàita vorsùa da Nino Defilippis.

Dël 1888 a Turin a l’é stàita ‘cò fondà la Sossietà Italian-a ëd Canotage con ël nòm gas oil ratio chainsaw ëd Rowing Club Italiano e dël 1892 sempe an riva a Pò a l’é stàita fondà la Federassion Internassional dle Sossietà ‘d Canotage (FISA). Ancheuj a son vàire le sossietà ‘d canotage, dont la pì veja: la Real Sossietà ëd canotage Cerea. A-i son ‘cò la Sossietà ëd Canotage Esperie-Turin, la Sossietà ëd Canotage Armida e la Canotage Caprera.

L’hockey su pra a l’é giugà dal CUS Torino Hockey, l’hochey su giassa dal Real Torino Hockey Club (ch’a gieuga an Serie A2 dla Lega Italian-a Hockey su Giassa) e da l’Ice Hockey Club Draghi Torino (mach për giovo). A giughé a hochey su giassa a-i ero ‘cò l’Hockey Club Torino (sossietà nassùa dël 1949 e sarà dël 2006) e l’Hockey Club All Stars Piemonte (dont la squadra masculin-a a l’ha sarà dël 2008 e cola fomnin-a dël 2009). L’hockey an linia a l’é giugà ëdcò chiel da le socetà H.C. Draghi Torino e Real Torino Hockey Club.

La prima partìa ‘d Rugby an Italia a l’é fasse a Turin dël 1910 fra ‘l Ragin Club ëd Paris electricity deregulation e ‘l Servette ëd Gëneva. L’echip Ginàstica Turin a l’ha vagna ‘l premi italian dël 1947 e ‘l CUS Turin Rugby a l’é stàit vice-campion italian dël 1957. Al dì d’ancheuj ij sìrcoj turinèis ëd rugby a son prinsipalman doi: ël CUS Turin, ch’a l’é restaje tùit costi agn, a l’ha sò camp a Grujasch e a l’ha strenzù d’acòrd con d’echip pì cite (‘me ‘l Volvera R.F.C.) për otnì ‘d neuv giugador, e ‘l Seto Rugby Turin ch’a l’é l’atual nòm gas natural inc dla veja Ginàstica Turin. An efet costa squadra a l’ha cangià vàire vire sò nòm, ant j’agn 1970 a l’é stàita Ambrosetti Rugby Turin e mersì aj finansiament dlë sponsor Ambrosetti a l’ha torna podù a gieughe chèich campionà ‘d Serie A. Peui sò nòm a l’é vnù Going Rugby Turin e peui dòp ël nòm d’ancheuj. Sò camp a l’é al Seto.

A-i son vàire sossietà ‘d ping-pong a Turin, dont ël CUS Turin ping-pong, ch’a l’ha vagnà dël 2011 ‘l premi Campion d’Italia, con la vitòria ant la Serie A1. L’ann prima a l’era rivà ters dòp na dërota an semi-final. Ël CUS as pija cò l’angage ‘d publicisè lë spòrt ant l’università e ant le scòle. N’àutra sossietà amportanta a Turin a gaseous mixture contains a l’é ‘l TT Turin, ch’a organisa vàire ancontr e torneo sitadin e regionaj.

A Turin a-i son ëd fòrte tradission për jë spòrt minor ‘me l’arch, ël gieugh dle bòce e ‘l gieugh dël balon. A-i son ‘cò vàire sìrcoj sportiv dlë scherma, dont cheidun a l’é fra ij pì prestigios d’Euròpa. A Turin a-i son doe echip ëd fótbal merican (Giaguari Torino e Blacks Rivoli), n’echip ëd lacrosse (Torino Lacrosse), doe echip ëd korfbal (Gruppo Sportivo Mondo Sport e Korfbal Club Aurora 2003) e d’ës dariè spòrt, dont j’orìgin a son olandèise, a Turin a l’é ‘cò stàita fondà la Federassion Nassional Italian-a Korfbal dël 2002.

Ant j’ann recent a son stàite organisà ‘cò d’àutre amportante manifestassion a Turin: ël Sentenari dël Turin F.C. 1906-2006, Torino Ice 2005, n’’’event ëd preuva’’ për mzurè j’impiant e l’aparà organisativ prima dij Gieugh Olìmpich dl’ann apress, Ij Campionà Europengh e Mediterani d’arch Turin electricity experiments for 4th graders 2008, ij Campionà Europengh nùmer XXIV ëd Ginàstica Rìtmica Eurìtmica Turin 2008, ij World Air Games Turin 2009 (dal 6 al 13 Giugn), ij Campionà Mondiaj ëd Patinage figurativ (dal 21 al 28 Mars al Palavela e ij Mondiaj ‘d Bala a vòl mascolin-a (ël Palaspòrt Olìmpich a l’é stàit un-a dle sede ëd gieugh).